Bijgewerkt op 5 november 2026. Deze pagina is de vaste plek voor de cijfers over AI in het Nederlandse MKB. Komen CBS of Eurostat met nieuwe cijfers, dan werken we hem hier bij. Beide bureaus publiceerden de vorige keer in december.
Hoeveel MKB-bedrijven gebruiken AI, waarvoor gebruiken ze het en wat houdt de rest tegen? Op deze pagina staan de antwoorden uit de twee bronnen die het echt meten: het CBS en het Europese statistiekbureau Eurostat. Alle cijfers gaan over 2025, het laatste jaar waarover beide bureaus hebben gepubliceerd.
Beginner-tip: Wil je meteen iets doen met deze cijfers? Spring naar “Wat betekenen de cijfers voor jou?” onderaan. Daar staan drie stappen die je deze maand kunt zetten.
In één oogopslag
| Cijfer | Wat het zegt | Bron |
|---|---|---|
| 17% | van alle bedrijven met 2 of meer werkzame personen gebruikt AI (2024: 13%) | CBS |
| 27% vs. 45% | bedrijven met 10 tot 50 tegenover 50 tot 250 werkzame personen | CBS |
| 13,8% | microbedrijven (2 tot 9 werkzame personen) met AI, tegen 6,8% in 2023 | CBS |
| 22,9% | bedrijven die AI gebruiken voor tekstanalyse, de populairste toepassing | Eurostat |
| 73% | van de afhakers noemt gebrek aan ervaring als reden | CBS |
| 33,2% | Nederlandse bedrijven (10+) met AI: plek zes in de EU, gemiddelde 20,0% | Eurostat |
Hoeveel MKB-bedrijven gebruiken AI?
Het CBS telde in 2025 bij 27% van de bedrijven met 10 tot 50 werkzame personen AI-gebruik, tegen 45% bij bedrijven met 50 tot 250 werkzame personen. Dat is een verschil van 18 procentpunten. Over alle bedrijven vanaf twee werkzame personen kwam het CBS op 17%, na 13% in 2024 en 8% in 2023. Bij de grootste bedrijven, met 250 of meer werkzame personen, is het 66% (Bron: CBS).
Eurostat komt voor Nederland op vergelijkbare cijfers, met een iets andere indeling (Bron: Eurostat):
| Bedrijfsgrootte (Eurostat) | Gebruikt minstens één AI-technologie |
|---|---|
| 10 tot 49 werkzame personen | 28,8% |
| 50 tot 249 werkzame personen | 46,6% |
| 250 of meer | 67,6% |
Stel je een installatiebedrijf met twaalf mensen voor. De eigenaar calculeert, plant en staat af en toe zelf nog op de steiger. Bij de concurrent met zestig mensen zit iemand op kantoor die een middag kan vrijmaken om een offerte-assistent uit te proberen. Dat verschil in vrije uren zie je terug in die 18 procentpunten. Of het groeiende gebruik al in de economie zichtbaar is, valt overigens niet te zeggen: het CBS koppelt de productiviteitsgroei van 2025 niet aan AI.
Gevorderden: CBS en Eurostat putten uit dezelfde enquête. Het CBS verzamelt de Nederlandse cijfers en levert ze aan Eurostat. Toch verschillen de uitkomsten iets, omdat de indeling anders is: het CBS rekent met 10 tot 50 werkzame personen en telt de financiële sector mee, Eurostat rekent met 10 tot 49 en laat de financiële sector buiten beschouwing. Het grote verschil tussen 17% en 33,2% komt doordat het CBS ook bedrijven met 2 tot 9 werkzame personen meetelt. Vergelijk cijfers daarom altijd binnen één bron.
Hoe staan microbedrijven ervoor?
Van de microbedrijven, met 2 tot 9 werkzame personen, gebruikte 13,8% in 2025 minstens één AI-technologie. In 2023 was dat 6,8%. Het gebruik verdubbelde dus in twee jaar, maar ligt nog ver onder het midden- en kleinbedrijf (29,8%) en het grootbedrijf (66,2%). Het CBS publiceerde deze cijfers op 16 maart 2026 in een aparte longread over microbedrijven (Bron: CBS).
Zzp’ers zonder personeel zitten niet in deze meting. Een microbedrijf is voor het CBS een bedrijf met 2 tot 9 werkzame personen, dus de eenmanszaak die ChatGPT gebruikt voor offertes valt erbuiten. Over AI-gebruik door zzp’ers bestaan geen officiële cijfers.
In welke sectoren wordt AI het meest gebruikt?
Het gemiddelde verbergt veel. Onder microbedrijven in de IT gebruikt 50,4% AI, bij specialistische zakelijke dienstverleners is het 27,1%. In de bouw is het 4,6%, in de horeca 4,2% en in vervoer en opslag 3,6% (Bron: CBS). Een klein softwarebureau zonder AI is inmiddels een uitzondering. Een kleine aannemer mét AI ook.
Over alle bedrijfsgroottes heen is de sector informatie en communicatie koploper, met 54% (Bron: CBS). Regionaal zie je het gebruik ook groeien: in Emmen verdubbelde het AI-gebruik onder ondernemers.
Waarvoor gebruiken bedrijven AI?
Bij “AI in bedrijven” denk je misschien aan zelfrijdende heftrucks of camera’s die producten keuren. De praktijk is alledaagser. De meest gebruikte toepassingen in Nederland draaien om taal (Bron: Eurostat):
| Toepassing | Aandeel bedrijven (10+) |
|---|---|
| Tekstanalyse (text mining) | 22,9% |
| Tekst schrijven (tekstgeneratie) | 16,3% |
| AI voor marketing of verkoop | 12,3% |
| Spraakherkenning | 11,6% |
| Machine learning | 9,5% |
| Beeldherkenning | 5,2% |
| Autonome robots | 2,4% |
Het CBS ziet hetzelfde. Van de bedrijven die AI gebruiken, zet 35% het in voor marketing of verkoop (Bron: CBS). Hoe dat er in de praktijk uitziet, liet een onderzoek van Fingerspitz en Norstat in oktober zien: vooral voor brainstormen en teksten, meestal zonder plan.
Voor een klein bedrijf is dat bemoedigend. De meest gebruikte toepassingen zijn ook de laagdrempeligste: tekst laten samenvatten, e-mails voorbereiden, klantvragen voorsorteren. Daar heb je geen technisch team of nieuwe hardware voor nodig.
Waarom beginnen bedrijven niet met AI?
Gebrek aan ervaring is de grootste rem. Van de bedrijven die AI wel overwogen maar toch niet gebruiken, noemt 73% dat als reden. Daarna volgen privacy (49%) en onduidelijkheid over juridische gevolgen (42%). Maar 15% vindt AI niet nuttig (Bron: CBS). Eurostat ziet Europa-breed hetzelfde beeld, met gebrek aan expertise als meest genoemde reden (Bron: Eurostat).
Het knelpunt zit dus in kennis, uren en vertrouwen. Aan het nut twijfelen maar weinig ondernemers. Ervaring kun je opbouwen zonder groot budget. De AI Act vraagt bovendien al sinds februari 2025 dat je team AI-geletterd is; hoe je dat licht regelt, lees je in AI-geletterdheid regelen zonder dure cursus. Zo voldoe je aan de wet en haal je tegelijk de grootste drempel weg.
Waar staat Nederland in Europa?
In de Eurostat-cijfers over 2025 gebruikte 33,2% van de Nederlandse bedrijven met 10 of meer werkzame personen AI. Dat is plek zes in de EU, na Denemarken (42,0%), Finland (37,8%), Zweden (35,0%), België (34,5%) en Luxemburg (33,6%). Het EU-gemiddelde steeg van 13,5% in 2024 naar 20,0% in 2025 (Bron: Eurostat).
Ook kleine Nederlandse bedrijven, met 10 tot 49 werkzame personen, doen het in Europees opzicht goed. Met 28,8% liggen ze ruim boven het EU-gemiddelde voor die groep (17,0%) en staan ze ook op plek zes (Bron: Eurostat). Het gat zit dus vooral binnen Nederland, tussen klein en groot. Welke Nederlandse bedrijven concreet AI inzetten, volgen we in het dossier AI in het Nederlandse bedrijfsleven op ons zusterplatform.
Gevorderden: Eurostat markeert de Nederlandse cijfers over 2025 met een trendbreuk (“b”). De sprong van 23,1% in 2024 naar 33,2% in 2025 kun je daardoor niet zonder meer als groei lezen; een deel kan uit een methodewijziging komen. Vergelijk Nederland in 2025 dus met andere landen in 2025, niet met zichzelf in 2024.
Wat betekenen de cijfers voor jou?
- Bouw ervaring op met één taak. Kies één klus die vaak terugkomt en tijd kost. Laat die een maand lang door AI voorbereiden. Goede beginpunten: notulen met Granola, offertes schrijven met ChatGPT of klantvragen beantwoorden met een WhatsApp-bot. Meer voorbeelden staan in AI-agents in de praktijk: 5 taken die je nu kunt automatiseren.
- Check je klantchatbot op transparantie. Sinds 2 augustus 2026 moeten klanten zien dat ze met AI praten. Welk risiconiveau bij je tools hoort, zoek je uit met AI Act: in welk risiconiveau valt jouw AI-tool?.
- Zet werving op je lijst voor 2027. Gebruik je AI om cv’s te filteren of kandidaten te beoordelen, dan val je vanaf 2 december 2027 onder de hoog-risico-regels. Wat nu al geldt, lees je in drie regels die nu al voor jou gelden.
Hoe je van losse proeven naar een vaste werkwijze gaat, staat in ons stappenplan AI implementeren in je mkb. Liever begeleid beginnen? Innovatiecampussen bieden er trajecten voor, zoals Crossborder AI Valley in Limburg.
Doe mee: het CBS telt zzp’ers niet mee en vraagt niet welke tools ondernemers gebruiken. Daarom houden we zelf een korte MKB-peiling: vijf vragen, één minuut, anoniem. De uitkomsten komen op deze pagina.
Citeer deze cijfers
Gebruik je deze cijfers in een artikel, presentatie of nieuwsbrief? Noem dan de oorspronkelijke bron (CBS of Eurostat) en link naar deze pagina:
AI in het MKB: cijfers 2026 per bedrijfsgrootte en sector. AI Platform MKB, bijgewerkt 5 november 2026. https://www.aiplatformmkb.nl/achtergrond/ai-in-het-mkb-cijfers
Methode en correcties
Alle cijfers komen rechtstreeks uit de tabellen en publicaties van het CBS en Eurostat, zie de bronnen onderaan. Het CBS telt alleen zeven afgebakende AI-technologieën, zoals tekstanalyse, tekstgeneratie en spraakherkenning. Brede enquêtes die elk incidenteel chatbotgebruik meetellen, komen daardoor hoger uit. Zzp’ers zonder personeel vallen buiten de meting.
Deze pagina bundelt twee eerdere stukken: “AI in het Nederlandse MKB: waar je staat volgens de cijfers” (juni 2026) en “AI in het MKB: de stand van zaken in september 2026”. In de juni-versie stonden twee dingen die niet klopten, omdat ze op een secundaire bron leunden: het gat tussen klein en middelgroot (14 in plaats van 18 procentpunten) en de positie van Nederland in Europa (vijfde in plaats van zesde). Sindsdien gebruiken we alleen nog primaire bronnen.