Als je al maanden vacatures open hebt staan, klinkt het aanlokkelijk: een AI die de eerste screeningsgesprekken voert, terwijl jij je bezighoudt met de kandidaten die er doorheen komen. Fireflies lanceerde op 2 september precies dat. Voordat je het aanzet, zijn er drie verplichtingen die vandaag al gelden — ook al las je deze zomer dat de AI Act-deadline is verschoven.
Wat Fireflies aankondigde
Fireflies.ai, bekend van automatische vergadernotulen, bracht Voice Agents uit: AI-stemagenten die zelfstandig gesprekken voeren. Volgens het bedrijf hebben ze sinds de uitrol al meer dan 40.000 gesprekken gevoerd bij 2.100 organisaties in 97 landen (Bron: Fireflies.ai).
De genoemde toepassingen zijn herkenbaar voor elk bedrijf dat dezelfde gesprekken blijft herhalen: eerste screening van kandidaten, kwalificatie van binnenkomende leads, eerstelijns klantvragen, en terugkerende teamchecks. Na afloop levert het systeem een scorekaart, CRM-notities of een bugmelding op, afhankelijk van het gesprekstype. Delen kan via een link, een embed, een QR-code of een koppeling met je wervingssysteem.
Een klant van Fireflies, talent acquisition bij WebFX, meldt bijna 300 screenings waarbij ongeveer een derde van de nieuwe medewerkers met een stemagent begon. Dat is een klantcitaat uit een persbericht, geen onafhankelijke meting, maar het geeft wel de orde van grootte aan waarop dit interessant wordt.
Beginner-tip:een stemagent is iets anders dan de notulen-AI die je misschien al gebruikt. Die laatste luistert mee bij een gesprek dat jij voert. Een stemagent voert het gesprek zélf. Juridisch is dat een wezenlijk ander geval, want er is aan één kant van de lijn geen mens meer.
Regel 1: je moet zeggen dat het AI is
De transparantieplicht uit artikel 50 van de AI Act geldt sinds 2 augustus 2026 en is bij het uitstel expliciet ongemoeid gelaten. Wie een AI-systeem inzet dat met mensen communiceert, moet die mensen daarover informeren.
Dit is de goedkoopste van de drie regels om na te leven en tegelijk de makkelijkste om per ongeluk te overtreden. Een uitnodigingsmail waarin staat “je krijgt een telefonische screening” is niet genoeg. De kandidaat moet weten dat de gesprekspartner een AI-systeem is, en bij voorkeur voordat hij of zij belt.
Praktisch: zet het in de vacaturetekst, in de bevestigingsmail én in de openingszin van de agent zelf. Dat kost je één middag en haalt de belangrijkste klachtgrond weg.
Regel 2: het systeem mag niemand definitief afwijzen
Deze staat niet in de AI Act maar in de AVG, en dat onderscheid maakt hem juist relevant: artikel 22 AVG geldt al jaren, kent geen ondergrens voor bedrijfsgrootte en is door het uitstel niet geraakt. Een besluit dat iemand aanzienlijk raakt — en afwijzing voor een baan is dat — mag niet uitsluitend geautomatiseerd tot stand komen.
De toets is niet of je AI gebruikt, maar of een mens de uitkomst nog echt kan terugdraaien. Iemand die per dag tachtig scorekaarten afvinkt zonder ooit af te wijken, telt in de praktijk niet als menselijke tussenkomst. De Autoriteit Persoonsgegevens legde in augustus precies op dat punt een boete van 825 miljoen euro op aan Uber; wij schreven daarover in Laat jij software over mensen beslissen?.
Voor jouw proces betekent het één ontwerpkeuze: laat de agent scoren en samenvatten, laat een mens beslissen, en log hoe vaak die mens afwijkt van het advies. Staat die teller na een half jaar op nul, dan heb je een probleem dat je zelf kunt zien aankomen.
Regel 3: je mensen moeten begrijpen wat ze gebruiken
Artikel 4 van de AI Act verplicht aanbieders én gebruikers van AI-systemen om te zorgen voor voldoende AI-geletterdheid bij de mensen die ermee werken. Die plicht geldt sinds 2 februari 2025, en de formulering ervan is op 27 juli 2026 aangepast: je moet maatregelen nemen die AI-geletterdheid ondersteunen, rekening houdend met kennis, ervaring, opleiding en gebruikscontext. Een gegarandeerd individueel niveau hoef je niet aan te tonen.
Dat is lichter dan het klinkt en zwaarder dan niets. Voor een recruiter die met een stemagent werkt komt het neer op: weten waar het systeem goed en slecht in is, weten wanneer je het advies moet negeren, en weten waar de uitkomsten worden opgeslagen. Hoe je dat zonder duur cursusbudget regelt, staat in AI-geletterdheid regelen zonder dure cursus.
En de hoogrisico-verplichtingen dan?
Werving en selectie staat in bijlage III van de AI Act, de lijst van gevoelige domeinen waar systemen als hoogrisico gelden. Daar hangt het zware pakket aan: risicobeheersysteem, technische documentatie, logging, menselijk toezicht, conformiteitsbeoordeling en registratie.
Dat pakket is verschoven. Verordening (EU) 2026/1744, de Digital Omnibus over AI, is op 24 juli 2026 gepubliceerd en op 27 juli in werking getreden, en zet de kernverplichtingen voor bijlage III op 2 december 2027 (Bron: EUR-Lex). Voor AI in producten onder bijlage I werd het 2 augustus 2028.
Zestien maanden extra klinkt als lucht. Het is vooral aanloop. De systemen die in december 2027 hoogrisico zijn, zijn grotendeels dezelfde systemen die je nu aanzet, en het opbouwen van documentatie en toezicht kost meer tijd dan je denkt. Bovendien is de classificatievraag zelf niet uitgesteld: welke van je systemen straks onder het regime vallen, moet je nu in kaart brengen. Welke Nederlandse toezichthouder daarop let, hangt af van je sector — dat overzicht staat in welke 10 Nederlandse toezichthouders jouw MKB raken.
Gevorderden:in de conceptrichtsnoeren van 19 mei 2026 leest de Commissie de uitzondering van artikel 6, lid 3 — voor systemen die alleen een smalle, voorbereidende taak doen — bewust eng, en zet hem volledig uit zodra het systeem natuurlijke personen profileert in de zin van artikel 4, lid 4 AVG. Een screeningsagent die kandidaten scoort op geschiktheid, komt daar lastig onderuit. Verbonden systemen worden bovendien als één geheel beoordeeld, dus opsplitsen in losse componenten helpt niet.
Wat je deze week doet
Als je erover denkt om screeningsgesprekken te automatiseren, is dit de volgorde die het minste werk oplevert en het meeste risico weghaalt:
- Schrijf op waar in je proces het systeem beslist en waar een mens beslist. Eén A4, geen formulier.
- Zet de AI-vermelding in vacature, bevestigingsmail en de openingszin van de agent. Dat is artikel 50 afgevinkt.
- Wijs iemand aan die scorekaarten mag overrulen, en houd bij hoe vaak dat gebeurt. Dat is artikel 22 AVG afgevinkt en je vroegste kwaliteitssignaal.
- Vraag de leverancier waar de gespreksopnames staan en hoe lang. Bij Fireflies staat in de aankondiging dat klantgegevens niet gebruikt worden om modellen te trainen; laat dat schriftelijk bevestigen voor jouw contract.
Twijfel je of je systeem überhaupt onder de zwaardere regels valt, begin dan bij in welk risiconiveau jouw AI-tool valt. Dat scheelt je een adviesuur.