Na twee jaar krimp groeit de arbeidsproductiviteit in Nederland weer. In de commerciële sector steeg die in 2025 met 2,5 procent, meldde het CBS op 7 oktober op basis van voorlopige cijfers (Bron: CBS). Tien dagen later koppen sommige media dat er “meer AI op de werkvloer” achter zit. Wie de CBS-publicatie leest, vindt dat woord er niet in. Wat zeggen de cijfers wel, en wat heb jij eraan als ondernemer?
Wat het CBS meldt
Arbeidsproductiviteit is de toegevoegde waarde per gewerkt uur. In 2025 steeg de toegevoegde waarde met 1,7 procent, terwijl er 0,8 procent minder uren werden gewerkt (Bron: CBS). Bedrijven deden dus meer met minder uren. In 2024 daalde de productiviteit nog met 0,4 procent en in 2023 met 2,0 procent.
De handel leverde de grootste bijdrage, met 1,00 procentpunt, gevolgd door de industrie met 0,74 en de zorg met 0,35 (Bron: CBS). Opvallend: de sector informatie en communicatie, waar je het meeste AI-gebruik zou verwachten, trok de groei met 0,15 procentpunt omlaag.
Waar AI in het verhaal sluipt
Het grootste deel van de groei, 2,1 procentpunt, komt van wat het CBS multifactorproductiviteit noemt. Dat is het deel dat níet verklaard wordt door meer machines of beter opgeleid personeel, en het CBS ziet het “doorgaans” als maatstaf voor technologische vooruitgang (Bron: CBS). Het is ook een restpost: alles wat niet anders te verklaren is, belandt daar.
Vandaagenmorgen.nl schrijft dat technologie en “bredere adoptie van AI op de werkvloer” de groei hebben aangejaagd (Bron: Vandaagenmorgen.nl). Voor die AI-claim noemt het artikel geen bron. Het kan best meespelen, maar uit deze cijfers is het niet af te leiden.
Beginner-tip: Lees je “AI zorgt voor productiviteitsgroei”, kijk dan of de bron AI ook echt gemeten heeft. Een stijging in hetzelfde jaar waarin AI-gebruik toenam, bewijst nog geen verband.
Wat het CBS wél over AI en productiviteit weet
Het AI-gebruik groeit snel. In 2025 gebruikte 17 procent van de bedrijven met twee of meer werkzame personen AI-technologie, tegen 13 procent in 2024 en 8 procent in 2023 (Bron: CBS). Bij bedrijven met 2 tot 10 werkzame personen is dat 14 procent, bij 10 tot 50 werkzame personen 27 procent. Marketing of verkoop (35 procent van de AI-gebruikers) en administratie of management (32 procent) zijn de populairste toepassingen.
Of dat gebruik ook productiever maakt, is minder duidelijk. In een analyse over 2021 vond het CBS dat AI-gebruikers na correctie zo’n 1,5 procent productiever waren, een verschil dat niet statistisch significant is (Bron: CBS). Bij bedrijven met 10 tot 19 werknemers waren AI-gebruikers gemiddeld zelfs minder productief. Een groot deel van het verschil kwam door wat eromheen zit: ICT-specialisten, training van personeel en snel internet. De onderzoekers wijzen op een mogelijke J-curve, waarbij investeringen eerst kosten en de winst pas later komt (Bron: CBS).
Gevorderden: Die analyse gaat over 2021, vóór de doorbraak van generatieve AI. Een eerder CBS-rapport vond juist winst bij kleinere bedrijven; de onderzoekers schrijven het verschil toe aan andere modelkeuzes (Bron: CBS).
Wat jij ermee kunt
De landelijke cijfers vertellen je niet of AI in jóuw bedrijf werkt. Dat moet je zelf meten. Drie stappen:
- Kies één proces met veel herhaling, zoals offertes, facturen of klantvragen. Meet vooraf de tijd per stuk en het aantal fouten.
- Tel de controletijd mee. AI-output nakijken kost ook uren. Wie dat vergeet, overschat de winst.
- Investeer in je mensen. Het CBS zag dat training en digitale kennis een groot deel van het productiviteitsverschil verklaren. Een tool zonder uitleg levert weinig op.
Hoe vaak ondernemers dat meten overslaan, lees je in ons stuk over AI in marketing. En wil je AI gestructureerd invoeren, dan helpt het stappenplan voor AI implementeren in je mkb.