Cijfers over AI-adoptie zijn meestal abstract: een percentage in een rapport dat je vijf minuten later weer vergeet. Toch is het de moeite waard om er even bij stil te staan, want ze vertellen je iets concreets: waar jouw bedrijf staat ten opzichte van de rest, en waar de makkelijkste winst ligt. We hebben de actuele CBS- en Eurostat-cijfers naast elkaar gelegd. Drie dingen springen eruit.
Update 25 september 2026: Het CBS publiceerde op 12 december 2025 de cijfers over 2025 (CBS); die vervangen in dit stuk de CBS-cijfers over 2024. Ook gecorrigeerd: het EU-gemiddelde is 20,0% (stond er als 19,9%), en CBS en Eurostat verschillen niet door een andere AI-definitie. Wat er sinds juni veranderde, lees je in AI in het MKB: de stand van zaken in september 2026.
Nederland loopt voor — maar binnen Nederland gaapt een kloof
Goed nieuws eerst: in Europees perspectief doet Nederland het sterk. Volgens Eurostat gebruikte in 2025 33,2% van de Nederlandse bedrijven (met 10 of meer werknemers) minstens één AI-technologie, tegenover een EU-gemiddelde van 20,0% (Bron: Eurostat).
Maar zoom je in op Nederland zelf, dan zie je een scherpe tweedeling op bedrijfsgrootte:
| Bedrijfsgrootte | Gebruikt ≥1 AI-technologie |
|---|---|
| 10–49 werknemers | 28,8% |
| 50–249 werknemers | 46,6% |
| 250+ werknemers | 67,6% |
Bij de grootste bedrijven gebruikt twee derde AI; bij de kleinste nog niet één op de drie. Precies in dat gat zit de kans voor het MKB: de grote bedrijven hebben de eerste ronde gepakt, maar de techniek is inmiddels zo toegankelijk dat de instapdrempel voor een klein bedrijf lager is dan ooit. Welke Nederlandse bedrijven — van ABN Amro tot de huisarts — nu concreet AI inzetten en wat het ze oplevert, volgen we in het nieuwsdossier AI in het Nederlandse bedrijfsleven op ons zusterplatform. Hoe het CBS dat gat meet en hoe microbedrijven ervoor staan, lees je in AI in het MKB: de stand van zaken in september 2026.
Beginner-tip: Een hoog adoptiepercentage bij grote bedrijven betekent niet dat je een groot team of budget nodig hebt. Veel van wat zij intern lieten bouwen, koop je nu kant-en-klaar als abonnement. De voorsprong van het grootbedrijf zit vooral in dat ze eerder begónnen — niet in onbereikbare techniek.
De winst zit in taal, niet in robots
Als je “AI in bedrijven” hoort, denk je misschien aan zelfrijdende heftrucks of camera’s die producten keuren. De realiteit is veel alledaagser. De meest gebruikte toepassingen in Nederland zijn tekstgebaseerd (Bron: Eurostat):
- Tekst-mining / tekstanalyse — 22,9%
- Tekstgeneratie (NLG) — 16,3%
- AI voor marketing of verkoop — 12,3%
- Spraakherkenning — 11,6%
- Machine learning — 9,5%
Beeldherkenning (5,2%) en autonome robots (2,4%) bungelen onderaan. De boodschap voor het MKB is bemoedigend: de toepassingen die het meest worden gebruikt, zijn juist de laagdrempelige. Tekst laten samenvatten, e-mails voorbereiden, klantvragen voorsorteren — dat vraagt geen technisch team, geen investering in hardware en geen maandenlang project.
De grootste drempel is ervaring — en die neem je vandaag weg
Hier wordt het praktisch. Bedrijven die AI wel overwogen maar er niet aan begonnen, noemen vooral gebrek aan ervaring: 73% geeft die reden op, ruim vóór privacy (49%) en juridische onduidelijkheid (42%) (Bron: CBS). Dat is eigenlijk goed nieuws, want het is de makkelijkst weg te nemen drempel. Je hoeft niets te bouwen of aan te schaffen om ervaring op te doen — je hoeft alleen te beginnen. Wil je dat structureel in je team aanpakken, dan loopt onze gids AI-geletterdheid regelen zonder dure cursus de route stap voor stap langs. Dat zie je ook regionaal: in Emmen verdubbelde het AI-gebruik onder ondernemers, en is de grootste vraag kennis en contact.
Het CBS zelf meldt over 2025 hetzelfde patroon: 27% bij bedrijven met 10 tot 50 werkzame personen, 45% bij 50 tot 250 en 66% bij 250 of meer. Tel je de kleinste bedrijven mee, dan gebruikt één op de zes bedrijven AI (17%). Koploper is de sector informatie en communicatie (54%); van de bedrijven die AI gebruiken, zet 35% het in voor marketing of verkoop (Bron: CBS).
Gevorderden: CBS en Eurostat putten uit dezelfde enquête: het CBS verzamelt de Nederlandse cijfers en levert ze aan Eurostat. Kleine verschillen (27% tegen 28,8% bij de kleinste grootteklasse) komen door afronding en afbakening. Het grote verschil tussen 17% en 33,2% zit erin of de allerkleinste bedrijven meetellen. Let dus op welke groep een cijfer beschrijft.
Je volgende stap: kies één taak
De cijfers wijzen allemaal dezelfde kant op. AI is in het Nederlandse MKB nog lang geen gemeengoed — twee derde van de bedrijven gebruikt het nog niet — en de drempel is geen geld of techniek maar ervaring. Dat maakt de eerste stap klein en concreet.
Kies één taak die je vaak doet en die tijd kost: een type e-mail dat steeds terugkomt, offerteteksten, een wekelijkse samenvatting, het sorteren van klantvragen. Probeer daar één AI-tool op, twee weken lang. Meet of het echt tijd scheelt en of de kwaliteit klopt. Werkt het, dan breid je uit; werkt het niet, dan heb je voor weinig moeite geleerd wat niet past. Concrete voorbeelden van zulke taken vind je in AI-agents in de praktijk: 5 taken die je nu kunt automatiseren. Zo zet je het abstracte percentage om in iets wat je morgen merkt.
Zoek je bevestiging dat je niet alleen staat? Uit KNB-onderzoek blijkt dat 66% van de Nederlandse notarissen inmiddels AI gebruikt in de dagelijkse praktijk — wat betekent dat voor accountants, boekhouders en adviseurs die nog aarzelen?
Eén toepassing waar je niet vrijblijvend mee kunt experimenteren is werving: drie regels die nu al voor jou gelden.
Liever begeleid beginnen dan alleen? Innovatiecampussen bieden er trajecten voor; wat dat concreet inhoudt, lees je in Crossborder AI Valley: een AI-markt in drie landen.