De netwerkprinter die opeens niet meer scant naar je mailbox. Een spreadsheet waarin je de omzet per klant per kwartaal wilt zien, maar de formule blijft een foutmelding geven. Een map met tweehonderd pdf’s die je wilt hernoemen naar factuurnummer. Het zijn klussen die je vroeger liet liggen, uitbesteedde aan “de neef die verstand heeft van computers” of oploste met een uur YouTube.
Een AI-assistent kan je daar nu stap voor stap doorheen praten. Soms kijkt hij zelfs mee via je camera of je scherm. Dat verlaagt de drempel flink, al blijft het een klus die je zelf uitvoert en waar jij verantwoordelijk voor bent. Dit stuk gaat over hoe je dat goed aanpakt, en waar je moet stoppen.
Wat er veranderd is: AI die meekijkt
Tot voor kort moest je een probleem in woorden vangen: wat zie je, welk lampje knippert, welke melding staat er? Inmiddels kun je in een aantal apps laten zien wat je bedoelt. Zo’n multimodaal model (een model dat naast tekst ook beeld en geluid verwerkt) kijkt dan mee.
- ChatGPT. In de iOS- en Android-app kun je tijdens een spraakgesprek video en je scherm delen, als je abonnement dat ondersteunt. OpenAI noemt dat beschikbaar voor “eligible subscribers” en meldt dat er een limiet kan gelden (Bron: OpenAI).
- Gemini Live. Google laat je in Gemini Live je camera aanzetten of je scherm delen. Voor scherm delen moet je meldingen voor Gemini Live aanzetten, en Live werkt voorlopig niet in de Gemini-webapp (Bron: Google).
- Copilot Vision. In Copilot Chat deel je via een spraakgesprek je hele scherm of één venster, of je richt in de mobiele app je camera op iets. Daarvoor log je in met een Microsoft 365-account en heb je volgens Microsoft een Copilot-licentie nodig (Bron: Microsoft).
Welke van deze assistenten het beste bij je bedrijf past, vergelijken we in ChatGPT, Claude, Gemini, Copilot of Mistral. Voor deze klussen maakt het minder uit dan je denkt. De voorbereiding doet meer.
Klussen die je prima zelf aankunt
De vuistregel is simpel: gaat er iets mis, kost het je dan alleen tijd? Dan kun je het met AI-begeleiding zelf proberen. Denk aan:
- Spreadsheet-formules. Laat de AI uitleggen wat een bestaande formule doet, of laat hem er een bouwen. Vraag er altijd bij welke cellen hij verwacht en controleer de uitkomst met een paar regels die je uit je hoofd kunt narekenen.
- Apparaten en instellingen. Printer koppelen, scan-naar-mail instellen, een kassa of pinautomaat op het nieuwe wifi-netwerk zetten. Met camera of scherm delen kan de AI zien in welk menu je zit.
- Kleine scripts. Bestanden hernoemen, een export opschonen, twee lijsten vergelijken. Je hoeft de code niet te kunnen schrijven, wel te kunnen testen. Dat zelf laten programmeren zonder voorkennis heet ook wel vibe coding.
Wil je verder gaan en een eigen app of assistent bouwen, dan wordt het een ander verhaal. Wat je daarbij moet dichttimmeren, lees je in ons stuk over Lovable en zelfgebouwde apps.
Voorbereiding bepaalt hoe goed het gaat
Een AI-begeleider is zo goed als wat jij hem geeft. “Mijn printer doet het niet” levert algemene tips op. “Mijn netwerkprinter (met merk en typenummer erbij) geeft bij scannen naar e-mail de melding ‘Authentication failed’, sinds we van internetprovider zijn gewisseld” levert een gericht stappenplan op.
Zet dit klaar voordat je begint:
- Je doel in één zin. Wat moet er werken als je klaar bent?
- Merk, typenummer en versie. Van het apparaat, het programma of het besturingssysteem.
- De foutmelding, letterlijk. Kopieer of fotografeer hem, parafraseer niet.
- Wat je al geprobeerd hebt. Anders stuurt de AI je dezelfde rondjes in.
- Een back-up of een kopie. Werk nooit direct in je enige versie van een bestand.
Over dat laatste punt is het Nationaal Cyber Security Centrum helder: houd minstens drie versies van je gegevens, op twee verschillende soorten opslag, met één kopie op een andere plek (Bron: NCSC). Heb je dat op orde, dan is een mislukte poging met een script geen ramp.
Reken ook op een paar rondes. Vaak werkt de eerste oplossing niet, en dan geef je de nieuwe foutmelding terug. Dat is normaal en hoort bij de methode.
Waar het misgaat
De AI klinkt zeker, ook als hij het niet weet. Een taalmodel kan een menu-optie verzinnen die in jouw versie niet bestaat, of een formule geven die net verkeerd rekent. Hoe je zo’n hallucinatie herkent, lees je in AI-hallucinaties herkennen. Gaat de uitleg niet over wat je op je scherm ziet, zeg dat dan en geef een foto of schermafbeelding.
Code werkt, maar is niet per se veilig. Softwarebedrijf Veracode testte 80 programmeertaken bij meer dan honderd taalmodellen en vond dat de gegenereerde code in 45 procent van de gevallen een beveiligingslek introduceerde (Bron: Veracode). Voor een script dat lokaal bestandsnamen aanpast is dat weinig relevant. Voor iets dat met internet, klantgegevens of je boekhouding praat wel.
Je deelt meer dan je denkt. Wie zijn scherm deelt, deelt ook de mailbox op de achtergrond, het klantenbestand in het andere tabblad en het wachtwoord dat even zichtbaar is. Deel liever één venster dan je hele scherm; Copilot Vision biedt die keuze bijvoorbeeld expliciet (Bron: Microsoft). Doen je medewerkers dit ook, dan wil je weten met welke tools. Hoe je dat overzicht krijgt, staat in schaduw-AI opsporen.
Zelf, laten toetsen of de vakman bellen
Er zit een middengebied tussen zelf doen en uitbesteden. Werkt je script op een kopie, maar wil je het loslaten op je echte klantenlijst of je boekhouding? Laat iemand die er verstand van heeft het een uur nalopen voordat je dat doet. Hetzelfde geldt voor instellingen van je router of firewall: een verkeerde regel merk je pas als er iemand binnenkomt die er niet hoort. Waar die grens precies ligt als je een AI-toepassing zelf wilt bouwen, werken we uit in AI zelf bouwen of een expert inhuren.
Bij twee soorten klussen is de vraag niet “lukt het”, maar “mag en kan het veilig”. Elektra en gas.
Elektra. Arboportaal wijst erop dat ongelukken met elektriciteit vaak gebeuren bij werk zonder de juiste opleiding of voldoende ervaring en kennis (Bron: Arboportaal). Een chatbot die je vertelt welke draad waar moet, vult dat gat niet. Hij ziet niet of de spanning er echt af is en kan zich vergissen in hoe jouw meterkast is aangelegd.
Gas. Werk aan een cv-ketel of ander gastoestel, van installeren tot onderhoud en reparatie, mag alleen een bedrijf met een CO-certificaat doen. Laat je het toch door iemand zonder certificaat doen, dan ben je volgens Ondernemersplein als opdrachtgever ook strafbaar (Bron: Ondernemersplein). Zelf sleutelen valt daar dus al helemaal buiten.
De AI mag je daar wel helpen om het gesprek met de vakman voor te bereiden: welke vragen stel je, wat staat er op het typeplaatje, hoe beschrijf je de storing.
Zo pak je je eerste klus aan
- Kies een klus waarbij een fout je alleen tijd kost.
- Schrijf je doel, het typenummer en de letterlijke foutmelding op.
- Maak een back-up of werk op een kopie.
- Sluit vensters met klant- of wachtwoordgegevens en deel één venster.
- Laat de AI per stap uitleggen wat er gebeurt, en vraag door als je iets niet snapt.
- Controleer het resultaat met een voorbeeld dat je zelf kunt narekenen.
- Schrijf op wat je hebt gedaan, zodat je het een volgende keer terugvindt.
- Gaat het over echte data, je netwerk, elektra of gas? Stop en bel iemand.
Begin met iets kleins dat al maanden blijft liggen. De printer die niet scant is een prima eerste kandidaat.