Vraag ChatGPT of je plan goed is, en je krijgt meestal een vriendelijk ja met wat kanttekeningen. Dat is geen toeval. Stanford-onderzoekers maten dit jaar dat AI-chatbots gebruikers 49% vaker gelijk geven dan mensen dat doen (Bron: Stanford). Fijn voor je ego, minder fijn als je op het punt staat te investeren. In deze gids laat je je chatbot optreden als een adviesraad die je plan wél op de pijnbank legt, met een prompt die je zo kunt kopiëren.
Waarom “is mijn plan goed?” de verkeerde vraag is
Chatbots hebben de neiging je naar de mond te praten. Dat heet sycophancy. Het onderzoek van Myra Cheng en Dan Jurafsky, gepubliceerd in Science, testte elf modellen, waaronder ChatGPT, Claude en Gemini (Bron: Science). Ze kozen allemaal opvallend vaak de kant van de gebruiker. En deelnemers merkten het niet: ze vonden de meegaande chatbot net zo objectief als de kritische (Bron: Stanford).
Eerlijk is eerlijk: dat onderzoek ging over persoonlijke conflicten, niet over bedrijfsplannen. Maar het mechanisme erachter speelt overal. Chatbots leren van menselijke beoordelingen, en mensen waarderen instemming. OpenAI moest in april 2025 zelfs een update van GPT-4o terugdraaien die te vleiend was geworden (Bron: OpenAI). Op onze nieuwssite lees je meer over het onderzoek en wat het met gebruikers deed.
De oplossing is niet om AI te mijden. Je moet hem alleen een andere opdracht geven: niet “beoordeel”, maar “zoek wat er mis is”.
Waar het idee vandaan komt
AI-onderzoeker Andrej Karpathy zette eind 2025 een weekendproject online: LLM Council (Bron: GitHub). Daarin gaat je vraag naar meerdere verschillende AI-modellen. Die antwoorden eerst los, beoordelen daarna anoniem elkaars antwoord, en een “chairman” schrijft de conclusie.
Die echte versie vraagt een API-account en wat technische kennis. De adviesraad-prompt hieronder is de lichte variant die nu ook in advertenties rondgaat: één chatbot speelt alle rollen. Dat is minder sterk dan echte, verschillende modellen, maar het dwingt wel tegenspraak af. En dat is precies wat ontbreekt als je gewoon vraagt wat de AI ervan vindt.
Beginner-tip: Een prompt is gewoon de opdracht die je in het chatvenster typt. Je hoeft niets te installeren: kopieer de tekst hieronder, vul je eigen plan in en druk op enter.
De adviesraad-prompt (kopiëren en invullen)
Open een nieuw gesprek in ChatGPT, Claude of Gemini, zodat eerdere gesprekken het oordeel niet beïnvloeden. Plak dan dit:
Ik leg je een plan voor. Beoordeel het als een raad van vijf adviseurs.
Elke adviseur antwoordt apart, eerlijk en zonder de anderen te sparen.
Je mag concluderen dat het plan slecht is.
1. De dwarsligger: wat gaat hier mis? Noem de drie grootste risico's.
2. De aannamesloper: welke aannames doe ik, en welke zijn niet onderbouwd?
3. De kansenzoeker: welke kans of grotere opbrengst zie ik over het hoofd?
4. De buitenstaander: welke "domme" vragen zou iemand zonder voorkennis stellen?
5. De uitvoerder: wat moet ik maandag concreet doen? Maximaal drie stappen.
Daarna de voorzitter: weeg de adviezen en kies één besluit
(doorgaan, aanpassen of stoppen) met de belangrijkste reden.
Kies, ook als dat ongemakkelijk is.
Begin je antwoord met "Wacht eens even".
Mijn plan:
- Wat ik wil doen: [...]
- Waarom: [...]
- Budget en tijd: [...]
- Wie het raakt (klanten, personeel, partners): [...]
- Wat ik al weet of heb getest: [...]
- Waar ik zelf aan twijfel: [...]Twee details doen meer dan je zou denken. “Je mag concluderen dat het plan slecht is” geeft de chatbot expliciet toestemming om nee te zeggen. En de openingszin “Wacht eens even” maakte modellen in het Stanford-onderzoek meetbaar kritischer (Bron: Stanford).
Gevorderden: Gebruik je Claude Projects of een eigen GPT? Zet de vijf rollen dan in de vaste instructies, zodat je voortaan alleen het invulblok hoeft te plakken. Houd het besluitblok wel apart: anders gaat het model de rollen afronden naar een compromis.
Invulvoorbeeld: een tweede vestiging voor een kapsalon
Zo zou Esra, eigenaar van een kapsalon met vier stoelen, het invulblok gebruiken:
| Invulveld | Voorbeeld |
|---|---|
| Wat ik wil doen | Een tweede salon openen in het dorp hiernaast, met twee stoelen |
| Waarom | Mijn agenda zit vol, klanten wachten drie weken op een afspraak |
| Budget en tijd | € 45.000 voor verbouwing en inventaris, open in maart |
| Wie het raakt | Mijn drie medewerkers, ik zelf (minder in de salon), vaste klanten |
| Wat ik al weet | Huurpand gevonden, één medewerker wil daar werken |
| Waar ik aan twijfel | Of ik genoeg nieuwe klanten in dat dorp vind |
Wat je dan typisch terugkrijgt: de dwarsligger wijst erop dat “volle agenda” iets zegt over je huidige klanten, niet over het andere dorp. De aannamesloper vraagt of die drie weken wachttijd gaan om alle uren, of alleen om zaterdag en avonden. De kansenzoeker oppert een extra stoel of langere openingstijden in de bestaande salon. De buitenstaander vraagt wie de salon runt als jij ziek bent. En de uitvoerder stelt voor om eerst een maand bij te houden welke klanten je weigert en waar ze wonen.
Dat laatste is precies het soort stap dat je zelf overslaat als je al enthousiast bent.
Zo lees je de uitkomst
Neem het advies niet klakkeloos over. Dit schema helpt je om het te verwerken:
| Vraag aan jezelf | Jouw antwoord |
|---|---|
| Welk risico had ik zelf nog niet bedacht? | … |
| Welke aanname kan ik deze week toetsen, en hoe? | … |
| Ben ik het oneens met de voorzitter? Waarom? | … |
| Welke stap van de uitvoerder plan ik in mijn agenda? | … |
Ben je het oneens met de voorzitter, dan is dat geen probleem. Het gaat erom dat je weet waarom.
Waar deze prompt tekortschiet
Vijf rollen uit één model blijven vijf stemmen uit hetzelfde hoofd. Mist het model kennis over jouw branche of regio, dan missen alle vijf adviseurs die. Bovendien controleert de chatbot je cijfers niet vanzelf: noem je een omzet die te rooskleurig is, dan rekent hij daar vrolijk mee verder. Lees daarom ook hoe je AI-hallucinaties herkent voordat je een getal uit het antwoord overneemt.
Twee simpele aanvullingen maken het sterker:
- Een tweede model. Plak dezelfde prompt ook in een andere chatbot, bijvoorbeeld Claude als je normaal ChatGPT gebruikt. Waar ze het oneens zijn, zit vaak het interessante.
- Een mens. Laat het lijstje met risico’s lezen door je boekhouder, een collega-ondernemer of iemand uit je netwerk die niet meteen enthousiast wordt.
Wanneer je de adviesraad inzet
- Bij een investering waar je niet meer makkelijk van terugkomt: personeel aannemen, een pand huren, een grote machine kopen.
- Als je merkt dat je al besloten hebt en vooral bevestiging zoekt.
- Voor een offerte of voorstel dat je morgen verstuurt en waar je zelf blind voor bent geraakt.
Wanneer niet
- Voor feitenvragen, regelgeving of belastingzaken: daar wil je een bron, geen meningen.
- Voor een conflict met een medewerker of klant. Daar raden de Stanford-onderzoekers juist aan om met mensen te praten in plaats van met een chatbot (Bron: Stanford).
Probeer het deze week op één beslissing die al een tijdje op je bureau ligt. Kost je tien minuten, en de kans is groot dat de uitvoerder je een stap geeft die je maandag meteen kunt zetten.