Er staat deze maand een cijfer in het sectorrapport van ING Research dat op het eerste gezicht niet klopt. De tarieven voor accountantsdiensten stijgen in 2026 met minstens 4 procent, het vijfde jaar op rij. In datzelfde rapport staat dat twee derde van de accountants- en advocatenkantoren investeert in automatisering, en dat AI documentanalyse, dossiercontroles en rapportages overneemt.
Sneller werk, hogere prijs.
Dat is geen fout en geen tijdelijke rare kronkel. Het is een marktverhouding, en het is de moeite waard om uit te zoeken of jouw bedrijf aan dezelfde kant van die verhouding staat.
Waarom efficiëntie niet vanzelf tot lagere prijzen leidt
De aanname dat automatisering de prijs drukt, klopt alleen als de klant kan weglopen.
Accountants kunnen dat weglopen goeddeels uitsluiten. Halverwege 2026 had de helft van de accountants- en advocatenkantoren nog steeds te weinig personeel. Tegelijk kan een onderneming haar wettelijke controle niet overslaan. ING noemt dat prijszettingsmacht: het aanbod kan de vraag moeilijk bijbenen, dus kunnen verhogingen breed worden doorberekend.
Het rapport is er expliciet over dat dit geen tijdelijke reactie op gestegen kosten meer is, maar een structurele pijler onder de omzet van de sector.
In zo’n markt strijkt de partij met de sterkste onderhandelingspositie de tijdwinst op. Bij een wachtlijst is dat het kantoor.
Beginner-tip:prijszettingsmacht klinkt technischer dan het is. Het betekent dat je je prijs kunt verhogen zonder klanten kwijt te raken, omdat ze nergens anders terechtkunnen. Een accountant met een wachtlijst heeft die macht. Een webshop met tien concurrenten in hetzelfde zoekresultaat niet. De rest van dit stuk gaat over de vraag welke van die twee jij bent.
De drie vragen
Loop je eigen omzet langs deze drie vragen. Ze zijn saai en ze werken.
1. Kan je klant morgen bij een ander terecht? Niet in theorie, maar praktisch — binnen een week, zonder groot gedoe. Zit er een vergunning, een wettelijke verplichting, een lopend contract of een pijnlijke overstapdrempel tussen? Dan heb je bescherming. Kan hij gewoon iemand anders bellen, dan niet.
2. Factureer je tijd of resultaat? Wie tijd factureert, heeft een model dat efficiëntie afstraft: je wordt beter en verdient minder. Wie resultaat factureert, houdt de winst zelf.
3. Zit je waarde in het uitvoeren of in het beoordelen? Dit is de scherpste van de drie. Het uitvoerende deel van kenniswerk — tekst produceren, gegevens verzamelen, standaardstukken opstellen — is precies waar AI het hardst in opschuift. Het beoordelende deel is dat veel minder: klopt dit, is het volledig, wat mist er, en durf ik ervoor te tekenen.
Drie keer de kwetsbare kant — makkelijk overstappen, tijd factureren, waarde in de uitvoering — betekent dat AI je prijs drukt in plaats van je kosten.
Wat het onderzoek laat zien over wie profiteert
Er is één experiment dat dit patroon goed illustreert. Onderzoekers Shakked Noy en Whitney Zhang van MIT gaven 453 hoogopgeleide professionals beroepsspecifieke schrijftaken, waarbij de helft willekeurig toegang kreeg tot ChatGPT. Resultaat, gepubliceerd in Science: 40 procent minder tijd en 18 procent hogere kwaliteit.
Interessanter is wat er met de spreiding gebeurde. De verdeling werd samengedrukt: de zwakste schrijvers profiteerden het meest, het verschil tussen medewerkers werd kleiner.
Voor een verdienmodel dat leunt op “wij doen dit beter dan de rest” is dat geen prettige bevinding. Precies dat verschil wordt kleiner.
TNO onderzocht dit voorjaar hoe het in Nederlandse organisaties uitpakt. Bij vier bedrijven en overheidsdiensten liepen de uitkomsten sterk uiteen: bij drukwerkbedrijf HelloPrint bleek 80 procent minder personeel nodig voor klantcontact, terwijl het bij de Douane en bij LINKIT bij bescheiden tijdwinst bleef en bij a.s.r. het beoogde model helemaal niet werkte.
De conclusie van TNO is er een om vast te houden: tijdwinst wordt pas productiviteit als een organisatie er iets waardevols mee doet. De uitkomst is geen eigenschap van de technologie maar van de keuzes eromheen.
Wat je er praktisch mee doet
Ontkoppel je prijs van je uren, voor één dienst. Niet voor je hele aanbod tegelijk. Kies de dienst die je het beste kent en waarvan je de spreiding in tijdsbesteding redelijk kunt inschatten, en zet daar een vaste prijs op. Boek je met AI tijdwinst, dan blijft die bij jou. Valt het tegen, dan leer je meteen waar je inschatting scheef zat.
Verschuif naar het beoordelende deel. Accountantskantoren doen dit al zichtbaar: door capaciteitsgebrek worden ze selectiever en verleggen ze de focus naar advies, risicobeheersing en strategische begeleiding. Voor kleinere dienstverleners geldt hetzelfde principe. Het uitvoerende werk wordt goedkoper; het oordeel erover wordt relatief meer waard.
Bouw iets waar overstappen pijn doet, op een nette manier. Niet met vastklikken, maar met kennis van de specifieke situatie van je klant, aansprakelijkheid die je durft te dragen, of een reactietijd die anderen niet halen. Dat kost tijd om op te bouwen — het is een keuze voor de komende twee jaar.
Reken door wat je nu al ziet. Als een klus die vorig jaar zes uur kostte er nu drie kost, wat is er dan met je marge gebeurd? Bij uurtarieven is dat antwoord onaangenaam concreet. Dat sommetje is meestal overtuigender dan welk sectorrapport ook.
De accountancy als graadmeter
Wat er de komende twee jaar met de accountantstarieven gebeurt, is voor het hele MKB het volgen waard. Die sector heeft alle drie de beschermende factoren tegelijk: schaarste, wettelijke verplichting en waarde in het oordeel. Als de prijzen daar dalen, is de druk elders al veel eerder voelbaar geweest.
Dat je accountant dit jaar 4 procent duurder wordt, is dus vervelend nieuws voor je begroting. Als signaal is het bruikbaarder: het laat zien welke eigenschappen een verdienmodel overeind houden. Waar die verschuiving nu het snelst zichtbaar wordt, lees je in onze analyse van klantenservice-automatisering.
Wat je concreet met die hogere rekening kunt doen, staat in ons stuk over de accountantsrekening van 2026 en de vragen die je stelt voordat je tekent.