Er ligt 1,5 miljard dollar klaar voor schrijvers wier boeken zonder toestemming in de trainingsdata van Claude belandden. Sinds begin september krijgen die schrijvers mails met een onaangename mededeling: iemand anders claimt hun deel (Bron: TechCrunch). Die ruzie is leerzaam voor elke ondernemer die werk maakt of laat maken.
Wat er is afgesproken
Een Amerikaanse federale rechter keurde de schikking op 20 juli 2026 definitief goed. Het is de grootste bekende schikking in een Amerikaanse auteursrechtzaak en de eerste grote afwikkeling in de golf van rechtszaken tegen AI-bedrijven over trainingsdata (Bron: TechCrunch).
De rekensom is eenvoudig: ongeveer 3.000 dollar per werk bruto, over naar schatting 500.000 werken. Wat er daadwerkelijk wordt overgemaakt is inmiddels concreter. Class counsel meldde begin september in een statusrapport aan de rechtbank dat de eerste uitkering neerkomt op ongeveer 2.203,56 dollar per titel, na aftrek van kosten, advocatenhonoraria en vergoedingen. Die betaling staat gepland tussen 1 en 15 november 2026, en alleen voor titels waarover alle rechthebbenden het eens zijn (Bron: Publishers Lunch).
Dat laatste zinsdeel is precies waar het nu misgaat. Volgens de Authors Guild is inmiddels 91,3 procent van de boeken op de werkenlijst geclaimd — en bij een deel daarvan claimt meer dan één partij hetzelfde bedrag.
De juridische kern is subtieler dan de rekensom. De rechter oordeelde in deze zaak dat trainen op legaal verworven beschermd materiaal fair use is, maar dat het binnenhalen via piratensites dat niet is. Die fair-use-uitspraak gold bovendien alleen voor de drie eisers, niet voor de hele groep: de class is gecertificeerd op de piraterij, niet op het trainen. Er wordt dus betaald voor het hoe, niet voor het wat.
Voor Nederlandse rechthebbenden is de praktische opbrengst beperkt. Buitenlandse auteurs en uitgevers konden meedoen, maar alleen als hun titel aan de voorwaarden van de class voldeed: geregistreerd bij het U.S. Copyright Office binnen vijf jaar na publicatie en vóór het moment dat Anthropic het boek binnenhaalde (of binnen drie maanden na publicatie), plus een ISBN of ASIN. De claimtermijn sloot op 30 maart 2026.
Waarom auteurs nu verrassingsmails krijgen
Het geld moet naar “de rechthebbenden” van een titel. Dat klinkt eenvoudig totdat je het opzoekt, want de verdeling hangt aan één datum: 10 augustus 2022, het moment waarop Anthropic de boeken binnenhaalde. Wie op díe dag de rechten had, bepaalt de uitkomst. Waren de rechten daarvóór al teruggevallen aan de auteur, dan is het volgens de Authors Guild honderd procent voor de schrijver. Vielen ze pas daarna terug, dan was de uitgever rechthebbende op het moment van de inbreuk en kan die aanspraak maken op de helft.
Eén datum, vier jaar geleden, waar destijds niemand iets bijzonders aan zag. Daar gaat het mis. Thriller-auteur April Henry meldde dat HarperCollins in het claimportaal als mede-rechthebbende stond vermeld bij een titel waarvan de rechten al in 2007 aan haar waren teruggevallen. Haar agent had nog een brief die dat bevestigde; nadat ze die had geüpload, stond het volledige bedrag weer op haar naam. Enkele uitgevers hebben inmiddels laten weten dat het om fouten gaat en om correctie gevraagd. Mary Rasenberger, CEO van de Authors Guild, denkt niet dat uitgevers auteurs bewust benadelen; volgens haar is dit het voorspelbare resultaat van gebrekkige rechtenadministratie en een verwarrend claimproces.
Let op wat Henry redde: geen advocaat, maar een brief uit 2007 die haar agent had bewaard. Contracten uit die tijd zeggen niets over AI-training, want dat bestond niet. Wat er wél in staat, over “elektronische exploitatie” en “alle nu bekende en toekomstige media”, is nu opeens veel geld waard en wordt door beide partijen anders gelezen. Het bewijsstuk dat de knoop doorhakt is bijna altijd het saaiste papier in de la.
Waarom dit ook jouw contract raakt
Je hoeft geen boek te hebben geschreven om hier iets aan te hebben. De onderliggende situatie komt in elk klein bedrijf voor: er is werk gemaakt, er is een afspraak over gemaakt, en die afspraak kende de toepassing niet die nu geld oplevert.
Een paar herkenbare varianten:
- Je liet drie jaar geleden productfoto’s maken door een freelance fotograaf. Mag jouw leverancier die beelden nu gebruiken om een model te trainen? En als een derde ze zonder toestemming gebruikt, wie kan er dan optreden?
- Je schreef als bureau tientallen klantcases en whitepapers. Bij wie ligt het auteursrecht, bij jou of bij de opdrachtgever? Het antwoord staat zelden expliciet in de offerte.
- Je liet software bouwen door een extern team. Wie mag die code gebruiken als trainingsmateriaal voor een codeermodel?
In geen van deze gevallen is het antwoord “dat wijst zich vanzelf”. Precies dat idee — het wijst zich vanzelf — is wat de auteurs in de Anthropic-schikking nu duur komt te staan. Onze inkoop-checklist voor AI-contracten behandelt de leverancierskant van deze vraag; dit stuk gaat over de andere kant, waar jij de rechthebbende bent.
Wat je deze week kunt regelen
Vier dingen, in oplopende inspanning:
- Inventariseer waar je werk staat. Welke teksten, beelden, video’s en code heeft jouw bedrijf gemaakt of laten maken, en waar staan die publiek? Publiek staan betekent in de praktijk: geschikt om gescraped te worden.
- Zoek de afspraak op. Pak bij de drie belangrijkste leveranciers of opdrachtgevers de contracten erbij en zoek naar de rechtenparagraaf. Staat er niets over hergebruik voor modeltraining, dan weet je dat.
- Zet één clausule in je standaardvoorwaarden. Twee zinnen volstaan: of het werk gebruikt mag worden voor AI-training en door wie, en wie een eventuele vergoeding int bij ongeoorloofd gebruik door derden.
- Bevestig teruggevallen rechten schriftelijk. Loopt een samenwerking af of vervalt een licentie, leg dat dan vast in een korte mail met bevestiging. Dat is het bewijsstuk dat de gedupeerde auteurs nu missen.
Wij schreven eerder over wat je doet als je AI-leverancier gehackt wordt of van eigenaar wisselt — dezelfde reflex geldt hier. Het moment om vast te leggen wie waar recht op heeft, is voordat er iets te verdelen valt.
De auteurs in deze zaak wachten nu op een claimadministrateur die uit contracten van twintig jaar oud moet afleiden wie in augustus 2022 welke rechten had. Dat kost maanden, en een deel van hen zal het bedrag mislopen dat hun toekomt. Jouw versie van dat probleem los je op met één alinea in je algemene voorwaarden. Welke vrijwaring je van je AI-leverancier wél en niet krijgt, zetten we op een rij in AI en auteursrecht: welke vrijwaring je hebt als ondernemer.