Je hebt het waarschijnlijk al voorbij zien komen: sinds februari 2025 verplicht de EU AI Act dat iedereen die op het werk met AI werkt, daar ook mee om kán gaan. Klinkt logisch. Maar tussen “we moeten iets met AI-geletterdheid” en een team dat het daadwerkelijk is, zit precies één ding: een concreet programma. Dat krijg je hier — vier sessies van een uur, zelf te geven, zonder externe trainer.
Waarom nu? Vanaf augustus 2026 wordt er gehandhaafd
Artikel 4 van de AI Act geldt al sinds 2 februari 2025, maar had tot nu toe weinig tanden. Dat verandert: vanaf augustus 2026 kunnen nationale toezichthouders de verplichting daadwerkelijk handhaven (Bron: Europese Commissie). In Nederland is de Autoriteit Persoonsgegevens aangewezen als coördinerend toezichthouder voor algoritmes en AI — hoe dat toezicht eruitziet, lees je in onze uitleg over de Nederlandse AI Act-toezichthouders.
De plicht geldt niet alleen voor techbedrijven. Gebruikt je team ChatGPT voor offerteteksten, Claude voor klantmails of Copilot in Word — dan gebruikt je bedrijf AI-systemen en val je onder artikel 4 (Bron: Flynth).
Beginner-tip:Nog niet helemaal scherp wát de verplichting precies inhoudt? Lees eerstAI-geletterdheid: wat de AI Act van je vraagt— dit stuk gaat over hethoe.
Het goede nieuws: de wet schrijft geen verplichte cursus, geen certificaat en geen minimum aantal uren voor (Bron: Knowledge Centre Data & Society). Je voldoet door training te geven die past bij de AI-tools die jouw mensen echt gebruiken — en dat vast te leggen. Precies wat dit programma doet.
Het programma in één oogopslag
Vier sessies van een uur, één per week, hele team erbij. Wie een sessie mist, haalt hem in bij de volgende ronde (nieuwe medewerkers doorlopen dezelfde cyclus). Alles wat je nodig hebt is een beamer, de AI-tools die jullie al gebruiken en iemand die de sessies leidt — meestal degene die intern al het meest met AI doet.
Sessie 1 — Wat kan AI wel en niet? (kennis)
Doel: iedereen begrijpt in gewone taal wat een taalmodel doet — en vooral wat het níet doet.
De agenda voor het uur: begin met 10 minuten waarin iedereen vertelt waarvoor hij of zij AI al gebruikt (dat levert meteen je tool-inventarisatie op — bewaar die lijst). Leg daarna in 20 minuten uit hoe een taalmodel werkt: het voorspelt het meest waarschijnlijke volgende woord op basis van patronen in trainingsdata. Het “weet” dus niets — het formuleert waarschijnlijk klinkende tekst. Laat vervolgens 20 minuten lang live voorbeelden zien: een taak waar AI in uitblinkt (een mail herschrijven in drie tonen) en een taak waar het faalt (rekenen met je eigen omzetcijfers, feiten over je eigen bedrijf). Sluit af met 10 minuten vragen.
De kernboodschap die moet blijven hangen: AI is een taalmachine, geen waarheidsmachine. Waarom dat zo is en hoe je de fouten herkent, staat uitgebreider in onze gids over AI-hallucinaties herkennen — deel die als huiswerk.
Sessie 2 — Veilig gebruik: privacy en bedrijfsgeheimen
Doel: iedereen weet wat er wel en niet in een AI-tool mag.
Dit is de belangrijkste sessie van de vier, want hier zitten de echte bedrijfsrisico’s. Behandel drie regels. Regel één: geen persoonsgegevens van klanten of collega’s in publieke AI-tools — geen namen in een prompt “herschrijf deze klachtenmail van mevrouw Jansen”. Regel twee: geen bedrijfsgevoelige informatie (prijsafspraken, contracten, cijfers) in gratis consumentenversies; zakelijke abonnementen met een verwerkersovereenkomst zijn hiervoor de ondergrens. Regel drie: AI-uitvoer die naar buiten gaat — offerte, klantmail, socialpost — wordt altijd door een mens gecontroleerd.
Oefen daarna met je eigen situaties: pak vijf taken die jullie team echt doet en laat de groep per taak bepalen of het mag, mag-met-aanpassing, of niet mag. Die uitkomsten worden in sessie 4 je huisregels.
Gevorderden:Werk je met de API of zakelijke versies van ChatGPT, Claude of Copilot, check dan per tool of je data voor training gebruikt wordt en waar die gehost wordt. De antwoorden verschillen per abonnement — en zijn precies het soort detail dat een toezichthouder als “passende geletterdheid” ziet.
Sessie 3 — Hands-on met jullie eigen tools (praktijk)
Doel: iedereen heeft minstens één eigen werktaak met AI uitgevoerd, met een bruikbaar resultaat.
Geen demo’s, maar doen. Laat iedereen vooraf één taak meenemen die terugkomt in hun werk: een offerte, een planning, notulen, een productomschrijving. Besteed het eerste kwartier aan de basis van een goede prompt — context geven, rol benoemen, voorbeeld meegeven (onze gids prompten voor beginners is de perfecte voorbereiding). Daarna 35 minuten zelf aan de slag, in tweetallen: één schrijft, één beoordeelt kritisch. Sluit af met de beste én de slechtste uitkomst plenair bespreken — van dat laatste leert de groep het meest.
Gebruik de tools die jullie al hebben. Nog geen keuze gemaakt welke AI-tool bij jullie past? De vergelijking ChatGPT vs Claude op debesteaitools.nl zet de verschillen voor zakelijk gebruik op een rij.
Sessie 4 — Afspraken en vastlegging (borging)
Doel: huisregels op papier, registratie ingericht — je compliance-bewijs.
Maak in het eerste half uur samen de AI-huisregels definitief: de drie regels uit sessie 2, aangevuld met wat er in de praktijkoefening naar boven kwam. Eén A4, begrijpelijke taal, zichtbaar in jullie handboek of intranet. Richt in het tweede half uur de registratie in: een simpel spreadsheet met per medewerker de gevolgde sessies (datum + onderwerp) en de AI-tools die diegene gebruikt.
Dat registratiedocument is geen bureaucratie voor de vorm: het ís je bewijs richting de toezichthouder dat je aan artikel 4 voldoet. Nieuwe medewerker? Nieuwe tool in gebruik? Dan een regel erbij en — bij een wezenlijk nieuwe toepassing — een korte herhaalsessie.
Beginner-tip:Geen tijd om zelf sessies voor te bereiden? Er zijn ook gratis en goedkope alternatieven — van e-learnings tot branchetrainingen. Die zetten we op een rij inAI-geletterdheid regelen zonder dure cursus.
Wanneer is zelf trainen níet genoeg?
Voor de meeste mkb-bedrijven die generatieve AI-tools gebruiken voor teksten, mails en administratie is dit programma voldoende. Er zijn twee uitzonderingen. Zet je AI in voor besluiten over mensen — cv-selectie, kredietbeoordeling, personeelsplanning met automatische toewijzing — dan werk je mogelijk met een hoog-risico-systeem en heb je diepgaandere training én juridisch advies nodig. En groeit je AI-gebruik richting maatwerk (eigen chatbots, API-koppelingen), dan verdient het ontwikkelteam een eigen, technischer spoor.
Twijfel je welke externe training dan zinvol is? De markt is onoverzichtelijk — we schreven eerder een kritische analyse over de wildgroei aan AI-trainingen met vijf vragen die je aan elke aanbieder zou moeten stellen.
Begin deze maand nog met sessie 1. Dan heb je vóór de handhaving start je hele team door het programma — en belangrijker: een team dat AI durft te gebruiken zonder brokken te maken.