Er is een regeling waarbij Europese AI-mkb’ers en startups kosteloos op een supercomputer mogen rekenen, en bijna niemand in het Nederlandse mkb weet dat ‘ie bestaat. Geen subsidieaanvraag van veertig pagina’s, geen cofinanciering. Wel een voorstel dat wordt beoordeeld. Deze gids legt uit hoe het werkt en waar de meeste aanvragen op stranden.
Waar we het over hebben
De Europese Unie bouwt een netwerk van AI Factories: supercomputers met een expertisecentrum eromheen, bedoeld om AI-ontwikkeling in Europa mogelijk te maken zonder dat elk bedrijf zelf GPU’s koopt. Nederland krijgt er een in Groningen, met ongeveer 200 miljoen euro aan financiering. Het expertisecentrum in het voormalige Niemeyer-gebouw is open; de supercomputer draait naar verwachting in 2027 op volle capaciteit (Bron: AI Coalitie 4 NL).
Dat de financiering deels uit het Groningse herstelprogramma komt, en wat de regio daarvoor terugkrijgt, bespreken we op hetlaatsteainieuws.nl in 60 miljoen aardbevingsgeld naar de AI-fabriek. Hier gaat het over de praktische kant: hoe kom je erbij.
Wat vaak wordt gemist: de toegang tot die faciliteiten is Europees geregeld, en het mkb staat er expliciet in. In de woorden van EuroHPC JU zelf zijn de Industrial Innovation-toegangsmodi “open and free-of-charge to AI SMEs (including startups) for innovation purposes” (Bron: EuroHPC JU).
Dat is geen kleine zin. Rekenkracht die je bij een commerciële aanbieder duizenden euro’s kost, is hier gratis als je aanvraag wordt goedgekeurd.
Beginner-tip:GPU-uren zijn de rekeneenheid waarin dit soort toegang wordt uitgedrukt: één grafische processor die één uur voor jou werkt. Een middelgrote trainingsronde kan al snel enkele duizenden GPU-uren kosten. Je hoeft niet te weten hoe zo’n machine van binnen werkt om een aanvraag te doen, maar je moet wel kunnen inschatten hoeveel uren je nodig hebt.
De drie deuren: welke past bij jou
De Industrial Innovation-track kent drie toegangsmodi, met een oplopende drempel.
| Modus | Voor wie | Omvang |
|---|---|---|
| Playground access | Instap-gebruikers, eerste kennismaking | Beperkte middelen |
| Fast Lane access | Wie al met HPC gewerkt heeft | Tot 50.000 GPU-uur |
| Large Scale access | Grote modellen en toepassingen | Meer dan 50.000 GPU-uur |
De meeste mkb-bedrijven horen bij Playground, en dat is geen diskwalificatie. Playground bestaat om je te laten uitvinden of je opzet überhaupt draait op zo’n systeem, voordat je een groter voorstel schrijft. Draai je daar een geslaagde test, dan sta je aanzienlijk sterker bij een Fast Lane-aanvraag.
Fast Lane is de interessante middencategorie. Vijftigduizend GPU-uur klinkt abstract, maar het is genoeg om een bestaand open model te finetunen op je eigen data, of om een jaar aan sensormetingen door een zware analyse te halen. Voorwaarde is dat je al eens met high performance computing hebt gewerkt; je krijgt geen handje vast bij het opzetten van je job.
Large Scale is voor wie zelf modellen traint op serieuze schaal. Als je twijfelt of je daar hoort, hoor je er niet.
Gevorderden:Naast Industrial Innovation bestaat er een tweede track, AI for Science and Collaborative EU projects. Die is gericht op wetenschappelijk onderzoek en op industriële toepassingen binnen projecten die uit Horizon Europe of het Digital Europe Programme worden gefinancierd. Zit je in zo’n consortium, dan is dat vaak de logischere route dan de mkb-ingang.
Zo bouw je de aanvraag op
Aanvragen loopt centraal via het EuroHPC-portaal op access.eurohpc-ju.europa.eu. Dus niet via de Groningse AI-fabriek, en niet via SURF, al kunnen beide je helpen bij het opstellen.
Stap 1 — Formuleer je rekenprobleem, niet je ambitie. “Wij willen iets met AI” komt nergens. “Wij willen uit tien jaar storingsmeldingen voorspellen welke machine als eerste uitvalt, met een gefinetuned open model op onze eigen onderhoudsdata” is een aanvraag.
Stap 2 — Zorg dat je dataset er ligt. Dit is de stap waar de meeste tijd in gaat zitten en waar de meeste aanvragen op sneuvelen. Een beoordelaar die leest dat je data nog verzameld moet worden, weet dat de rekenuren blijven liggen.
Stap 3 — Schat je GPU-uren realistisch in. Reken terug vanaf je modelgrootte en het aantal trainingsronden. Vraag je te veel aan, dan lijkt je voorstel ondoordacht; vraag je te weinig, dan val je halverwege stil. Weet je het echt niet, begin dan bij Playground en meet het.
Stap 4 — Beschrijf wat je met de uitkomst doet. Innovatiedoel is een voorwaarde. Leg uit welk product, welke dienst of welk proces hier beter van wordt.
Stap 5 — Gebruik de helpdesk. EuroHPC JU heeft een helpdesk voor AI Factories waar je vooraf kunt toetsen of je in de juiste modus zit. Een mail vooraf is goedkoper dan een afgewezen aanvraag.
Wanneer je hier níet moet zijn
Eerlijk zijn over de grenzen scheelt je een teleurstelling.
- Je wilt een chatbot voor je klantenservice. Dan heb je geen supercomputer nodig maar een abonnement of een API. Zie onze gids over AI-kosten begroten.
- Je hebt doorlopende, onvoorspelbare capaciteit nodig. Een allocatie is een afgebakend blok rekentijd, geen dienst die dag en nacht meeschaalt. Voor productieverkeer kies je een commerciële GPU-cloud.
- Je hebt geen technisch team. Je krijgt toegang tot een systeem, geen uitvoerende partij. Zonder iemand die de job kan inrichten, blijft de toegang ongebruikt.
- Je data mag het pand niet uit. Dan is een lokaal draaiend open model logischer; onze gids open modellen veilig in je bedrijf loopt die route door.
Wat het Groningse expertisecentrum hierin doet
De AI-fabriek is meer dan hardware. In het expertisecentrum zit een team AI-specialisten dat bedrijven, onderwijsinstellingen en overheden helpt de rekenkracht daadwerkelijk te gebruiken. Voor een mkb’er die nog nooit een job op een cluster heeft gedraaid, is dat het verschil tussen een toegekende aanvraag en een ongebruikte allocatie.
Dat centrum is nu al open, terwijl de machine zelf nog niet op volle capaciteit draait. Dat is een prettige volgorde: je kunt je aanvraag voorbereiden met mensen die het proces kennen, en intussen je eerste rekenwerk op een ander Europees systeem doen.
Wil je die mensen tegenkomen zonder een afspraak te maken, dan is het regionale netwerk de makkelijkste ingang. De AI Salon in Groningen houdt op 5 november zelfs een editie in de AI Fabriek zelf.
Stand van zaken — bijgewerkt 21 augustus 2026
De feiten in deze gids die het snelst kunnen verlopen, op een rij:
- Toegangsmodi: Playground, Fast Lane (tot 50.000 GPU-uur) en Large Scale (daarboven), binnen de Industrial Innovation-track.
- Kosten: kosteloos voor AI-mkb en startups met een innovatiedoel; overige industriële toepassingen via betaalde pay-per-use.
- Aanvraagpunt: access.eurohpc-ju.europa.eu, centraal voor alle AI Factories.
- Nederlandse AI-fabriek: expertisecentrum open in het Niemeyer-gebouw, supercomputer naar verwachting op volle capaciteit in 2027.
- Financiering: circa 200 miljoen euro, opgebouwd uit 70 miljoen EuroHPC, 70 miljoen van de ministeries en 60 miljoen uit Nij Begun.
Toegangsmodi en drempels worden periodiek herzien. Controleer de EuroHPC-pagina voordat je een voorstel indient, en ga niet af op een blogpost, ook niet op deze.
De nuchtere afweging
Gratis rekenkracht klinkt als een cadeau, en dat is het deels ook. Maar de echte kosten van zo’n traject zitten niet in de GPU-uren. Ze zitten in de maanden die je kwijt bent aan het op orde krijgen van je data, en in de mensen die het rekenwerk moeten kunnen inrichten en interpreteren.
Voor een mkb-bedrijf dat die twee dingen al heeft, is dit een van de aantrekkelijkste regelingen die er ligt. Voor een bedrijf dat ze nog niet heeft, is het verstandiger om daar te beginnen. De toegangsmodi lopen niet weg; een half jaar netjes data verzamelen levert je meer op dan een aanvraag die je nu haastig indient.
Begin met de helpdesk, één mail, één vraag: past mijn plan bij Playground of bij Fast Lane? Het antwoord daarop kost je niets en vertelt je binnen een week of dit iets voor je is.