Elk jaar rond Prinsjesdag komt dezelfde vraag terug: wat betekent het kabinetsbeleid nu concreet voor jouw bedrijf? Dit jaar is het antwoord voor AI opvallend tweeledig. Het kabinet noemt AI wél als kansrijk gebied, maar critici in de Tweede Kamer zeggen dat het er weinig scherp mee wordt.
Wat het kabinet zegt
Het kabinet-Jetten zoekt de gewenste economische groei in drie pijlers: meer werkuren, productiviteitsgroei en innovatie. Digitalisering en AI worden in de Miljoenennota 2027 genoemd als kansrijke gebieden om die groei te realiseren (Bron: PW.). Concreet reserveert het kabinet 120 miljoen euro voor IPCEI-AI, een Europees subsidiekader voor grootschalige, gezamenlijke AI-projecten, en wil het AI breder binnen de Rijksoverheid zelf inzetten (Bron: Digital Holland).
Experts die op het stuk reageerden vatten de praktische consequentie samen: “de opdracht voor HR is investeren in personeel om ze klaar te stomen om die kansen te benutten” (Bron: PW.).
Beginner-tip:IPCEI staat voor “Important Projects of Common European Interest” — Europese lidstaten leggen samen geld in voor technologie die ze strategisch belangrijk vinden. Het is geen subsidiepot waar je als individueel MKB-bedrijf zomaar op kunt intekenen.
De kritiek: mist AI als groeimotor
Niet iedereen is overtuigd dat het kabinet AI serieus als productiviteitsmotor behandelt. Volt-leider Laurens Dassen constateerde tijdens de Algemene Politieke Beschouwingen dat AI tot dan toe nauwelijks aan bod was gekomen in het economische hoofdverhaal van het kabinet (Bron: nieuws.marketing). Dat is een opvallende omslag: twee jaar eerder noemde de Miljoenennota AI nog expliciet als mogelijke oplossing voor wat toen al de Nederlandse “productiviteitspuzzel” heette.
Die puzzel is niet nieuw. Nederland groeit in productiviteit al sinds 2009 met gemiddeld amper 1 procent per jaar (Bron: nieuws.marketing). Dassen’s punt is dat een kabinet dat AI als kansrijk noemt, maar de expliciete koppeling naar bedrijfsproductiviteit dit jaar loslaat, een kans laat liggen — zeker vergeleken met Duitsland, dat AI wél direct aan productiviteit en concurrentiekracht koppelt in zijn eigen begrotingsstukken.
Gevorderden:Het kabinet zet AI wel degelijk in voor de eigen Rijksoverheid — denk aan uniformering van systemen en interne processen. Dat is een andere beweging dan AI als motor voor productiviteitsgroei bij bedrijven, en de twee worden in de kritiek van Dassen bewust uit elkaar getrokken.
Wat dit voor jouw MKB betekent
Voor de dagelijkse praktijk in jouw bedrijf verandert dit debat weinig aan de kernboodschap: AI-kansen benutten vraagt om geschoold personeel, en die scholing gebeurt niet vanzelf. Waar de kritiek wél relevant voor je is: reken niet op een snelle, generieke overheidsregeling die dat voor je regelt. De 120 miljoen euro IPCEI-AI gaat naar grootschalige, vaak grensoverschrijdende projecten, niet naar een subsidiepot voor een MKB-bedrijf dat zijn team wil trainen.
Dat betekent niet dat je moet wachten. Het omgekeerde geldt eerder: juist omdat de nationale aanpak volgens critici vaag blijft, ligt het initiatief bij individuele bedrijven om zelf te bepalen welke AI-tools ze inzetten, hoe ze personeel daarin meenemen, en welk beleid daarbij hoort.
Checklist: wat kun je nu al doen
- Ga niet uit van een concrete MKB-subsidie uit de Miljoenennota 2027 — IPCEI-AI is gericht op grote, gezamenlijke projecten.
- Maak scholing in AI-gebruik een terugkerend agendapunt, niet een eenmalige actie.
- Stel vast welke AI-tools je team al gebruikt (vaak meer dan je denkt) en formaliseer daar beleid omheen.
- Volg de Rijksoverheid’s eigen AI-uniformering als voorbeeld: gestandaardiseerde tools zijn makkelijker te trainen en te beveiligen dan een wildgroei aan losse abonnementen.